Evaluatie van milieuvorderingen in 2025
In 2025 werden de voornaamste milieuorganisaties geconfronteerd met een gebrek aan significante vooruitgang op het gebied van milieubeleid, ondanks een hoge mate van maatschappelijke betrokkenheid. Vertegenwoordigers van deze organisaties benadrukten dat de klimatologische top in Belém, Brazilië, teleurstellend was en dat de EU een ‘golf van deregulering’ vormde. Tegelijkertijd bleef er veel maatschappelijke actie plaatsvinden die leidde tot rechtszaken, onder meer met het oog op de strijd voor klimaatrechtvaardigheid.
Klimaat en weerspatronen
Het jaar 2025 werd gekenmerkt door de heruitbraak van de langdurige droogte in Spanje, die in juni afnam dankzij een reeks stormen in het voorjaar. Dit fenomeen zorgde ervoor dat dat jaar de vijfde pluviestelling sinds 1961 was en de derde natste van de 21e eeuw, volgens gegevens van het Spaanse Meteorologisch Agentschap (AEMET).
Bescherming van de Iberische wolf
Een ander belangrijk agendapunt was de discussie over de bescherming van de Iberische wolf, na een beslissing om de beschermingsstatus te verlagen. Deze maatregel werd geïnitieerd door de politiek leider Partido Popular (PP), gesteund door de parlementaire meerderheid in het Senate en later bevestigd door het Congres. Milieu- en landbouworganisaties merkten op dat de situatie momenteel rustiger lijkt, maar dat er afwachting is van officiële rapportages van de overheid aan de Europese Unie en uitspraken van het Constitutioneel Hof over het beroep van de nationale advocaat. Deze uitkomsten zouden helder maken of de beheersplannen voor de soort wettelijk zijn.
Energetisch beleid en kerncentrales
Wat betreft het nucleaire beleid, blijft het plan om kerncentrales af te bouwen volgens schema doorlopen tot 2026, tenzij de regering het besluit neemt om de Almaraz-centrale in Extremadura te prolongeren. Deze centrale staat gepland voor sluiting tussen 2027 en 2028. De Spaanse overheid benadrukte dat de kernenergie niet leidend mag zijn in kosten voor de burger, en dat de veiligheid van centrales en elektriciteitsvoorziening prioriteit hebben. Het Spaanse Agentschap voor de Veiligheid van de Stralingsbescherming (CSN) heeft informatie opgevraagd bij de exploitanten van de kerncentrale voor het opstellen van een verplicht rapport.
Milieu-ramp en natuurbranden
De grootste ecologische ramp van 2025 waren de bosbranden in augustus, die binnen enkele weken meer dan 350.000 hectare in Spanje lieten afbranden. Dit maakte dat jaar tot het meest destructieve sinds minstens 1994. Het incident leidde tot de lancering van een Nationaal Pact tegen Klimaatnoodgeval, dat in 2026 verder wordt uitgewerkt.
Internationale milieumaatregelen
Internationaal vond in juni de Conference of the United Nations on the Ocean (UNOC3) plaats in Frankrijk. Daar werd geprobeerd de bescherming van oceanen te versterken en werd gewerkt aan de ondertekening van het ‘Verdrag inzake het behoud en het duurzame gebruik van marien biodiversiteit buiten jurisdicties’ (ook bekend als het ‘Oceaneverdrag’ of ‘BBNJ’). Hoewel dit verdrag niet meteen van kracht werd, werd in de maanden daarna een doel van 60 ratificaties bereikt, waarmee het op 17 januari 2026 officieel van kracht zal worden.
Verbeteringen en plannen voor maritieme bescherming
De Spaanse regering, onder leiding van Pedro Sánchez, kondigde ook de oprichting van vijf nieuwe beschermde mariene gebieden aan, waardoor het percentage beschermde Spaanse wateren op 25,7% komt. Aan de andere kant was de klimaattop in Belém in november minder succesvol; hoewel veel landen pogingen deden, lukte het niet alle fossiele brandstoffen af te schaffen.
Maatschappelijke mobilisatie en opiniëring
Eva Saldaña, directeur van Greenpeace Spanje en Portugal, verklaarde aan Europa Press dat 2025 heeft laten zien dat maatschappelijke mobilisatie invloed kan hebben, vooral op het gebied van internationale en Europese uitspraken voor klimaatrechtvaardigheid en het stoppen van grote projecten zoals de boerenstandplaats in Noviercas. Daarnaast uitte ze verontwaardiging over het geweld in Gaza, dat zij omschreef als een ‘genocide’, en benadrukte dat miljoenen mensen de straat op gingen om vrede te eisen. Ze noemde ook de plannen voor een universeel vervoerabonnement en het afblazen van het uitbreidingsproject voor het Guggenheim-museum in Bilbao, dat de Urdaibai Biosfeerreservaat zou bedreigen.
Potenties en uitdagingen in milieubeleid
Juan Carlos del Olmo, secretaris-generaal van WWF, gaf aan dat ondanks pogingen van regeringen om milieuvorderingen te blokkeren, de samenleving zich bleef ontwikkelen. Zo werd de groei van hernieuwbare energie genoemd, dat inmiddels meer dan 30% van de wereldwijde elektriciteitsproductie uitmaakt. Zowel Del Olmo als Blanca Ruibal, coördinator van Amigas de la Tierra, benadrukten de golf van deregulering door de EU, wat sommige milieunormen ondermijnt. Volgens hen is dat een probleem, terwijl de actieve burger zich blijft inzetten tegen klimaatverandering en niet negationistisch is, maar oplossingen zoekt en ondersteunt.
