De positie van Spanje in de controlepraktijken voor olijfolie
Volgens een rapport van het Europees Court of Auditors (ECA) behoort Spanje tot de lidstaten met de beste praktijken op het gebied van controle van olijfolie. Het rapport benadrukt dat de Spaanse autoriteiten alle vereiste parameters volgens de regelgeving controleren. Deze aanpak wordt echter niet systematisch toegepast in alle onderzochte landen.
Spanje, de grootste producent van olijfolie op het continent, voert controle uit in alle fasen van de keten. Dit omvat niet alleen de industrie en detailhandel, maar ook de import-, export- en online verkoopkanalen. Daarnaast controleert Spanje olijfolie van diverse herkomstgebieden.
Beperkingen en zwakke punten in de Spaanse controleprocedures
Desondanks heeft het rapport ook enkele gebreken vastgesteld. Tijdens een persconferentie werd duidelijk dat de procedures voor het opleggen van sancties vaak langdurig zijn, soms meerdere jaren kunnen duren. Dit heeft tot gevolg dat niet-conforme producten vaak niet tijdig uit de markt worden gehaald. Hierdoor wordt de afschrikking door middel van sancties verminderd.
Ongelijkheid in de toepassing van de wettelijke kaders
Het rapport waarschuwt bovendien voor tekortkomingen in de toepassing van EU-regels. Sommige lidstaten voeren niet het vereiste minimale aantal controles uit of analyseren niet alle verplichte parameters. Daarnaast worden delen van de markt zonder geldige reden uitgesloten van controles, vooral op basis van risicobeoordelingen.
Het verdere onderzoek wijst uit dat controles op residuen van pesticiden in EU-gekweekte olijfolie effectief functioneren en zelden overtredingen detecteren. Echter, de systemen voor het controleren van andere verontreinigingen zijn minder ontwikkeld. Risicobeoordelingen worden niet altijd goed gedocumenteerd.
Import en traceerbaarheid van olijfolie uit niet-EU landen
De EU importeert circa 9% van haar olijfolie, en het rapport stelt dat de controle op olie uit niet-EU landen niet systematisch wordt uitgevoerd. Dit geldt zowel voor pesticiden als voor andere verontreinigingen, wat volgens de onderzoekers een potentieel risico vormt voor het controlesysteem.
Ook de traceerbaarheid van de herkomst van de olie blijft een probleem, vooral bij gemengde oliën of producten die binnen de EU over landsgrenzen worden verplaatst. Hoewel landen zoals Spanje en Italië de herkomst in alle fasen van de keten opnemen, bleek het niet altijd mogelijk de volledige herkomst te traceren.
Adviezen en aanbevelingen van de Europese Rekenkamer
Het rapport beveelt de Europese Commissie aan om de nationale controlesystemen strenger te monitoren, de regels voor menging van oliën duidelijker te maken en de richtlijnen voor contaminantcontrole te verbeteren. Daarnaast wordt benadrukt dat de traceerbaarheid versterkt moet worden.
Hoewel de EU beschikt over een robuust regelgevingskader dat de kwaliteit, veiligheid en authenticiteit van olijfolie garandeert, is er nog ruimte voor verbetering in de uitvoering ervan.
Reactie van de Europese Commissie
De Europese Commissie erkent dat de auditresultaten wijzen op verbeterpunten in de naleving van de regelgeving door lidstaten. Desondanks bevestigt zij dat het EU-kader voldoende compleet is en een hoog niveau van kwaliteit en veiligheid biedt voor consumenten.
Volgens de Commissie ligt de uitvoering van de controlemaatregelen bij de nationale autoriteiten, die risicobaserde controles uitvoeren. De Commissie zal de overheidssystemen verder volgen door meer gedetailleerde gegevens over controles en sancties te vragen en haar richtlijnen te actualiseren, met name op het gebied van contaminanten en traceerbaarheid.
Bovendien wordt benadrukt dat olijfolie uit niet-EU landen expliciet in de controles moet worden betrokken en moet voldoen aan dezelfde eisen als olie uit de binnenlandse markt.
