Het primaire pakket van leningen voor defensiemateriaal
De Europese Commissie heeft recentelijk het eerste set leningen goedgekeurd voor de gezamenlijke aanschaf van defensiematerieel. Dit gebeurt binnen het kader van het instrument SAFE, dat bedoeld is om de defensiecapaciteit van de lidstaten te vergroten. Acht lidstaten van de Europese Unie ontvangen financiering, met Spanje dat een bedrag van één miljard euro toegewezen krijgt.
Op donderdag werd deze ontwikkeling door Ursula von der Leyen, voorzitter van de Europese Commissie, tijdens een persconferentie op Cyprus aangekondigd. Zij benadrukte dat de lidstaten nu vrijheid krijgen om te beslissen over de besteding van deze fondsen. Zodra de plannen definitief goedgekeurd worden en de laatste overeenkomsten worden afgesloten, kunnen de eerste betalingen al in maart 2026 plaatsvinden.
Verdere stappen en plannen
De Europese Commissie heeft een eerste tranche van SAFE-plannen goedgekeurd voor onder andere België, Bulgarije, Denemarken, Spanje, Kroatië, Cyprus, Portugal en Roemenië. Andere lidstaten zullen binnenkort volgen. Von der Leyen onderstreepte dat het van essentieel belang is dat het Europees Parlement snel akkoord gaat, zodat de fondsen spoedig kunnen worden uitgekeerd.
Ze gaf aan dat sinds vorig jaar de EU meer heeft geïnvesteerd in defensie dan in decennia tevoren, onder andere via het White Paper over Europese Defensie en het ReArm-programma. Dit plan voorziet een mobilisatie van tot wel 800 miljard euro voor defensie, inclusief 150 miljard euro voor gezamenlijke aankopen onder SAFE.
Evaluatie en preliminaire financiering
De goedkeuring volgde na een strenge beoordeling van de nationale defensie-investeringen door de lidstaten. Hierdoor ligt nu de basis voor de eerste ronde van langetermijnleningen met lage kosten. De financiering is bedoeld om de militaire paraatheid te versterken en te zorgen voor modern defensiematerieel.
De voorlopige toewijzingen van de fondsen, vastgesteld in september, waren gebaseerd op solidariteit en transparantieprincipes. Zo ontvangt Spanje de volledige aanvraag van 1 miljard euro, en daarmee wordt het derde laagst toegewezen land. Finland, dat ook 1 miljard ontvangt, deelt deze positie. Aan de andere kant heeft Polen de grootste toewijzing met 43,7 miljard euro, gevolgd door Roemenië met 16,6 miljard euro.
Belang van tijdige acties
De European Defence and Space Commissioner, Andrius Kubilius, feliciteerde ook de goedkeuring van het eerste pakket leningen voor gezamenlijke aanschaf van defensiematerieel. Hij liet weten dat binnen afzienbare tijd ook financieringsrondes voor elf andere lidstaten worden goedgekeurd.
Hij benadrukte dat er geen tijd te verliezen is. “We zetten door met de defensiefinanciering,” aldus Kubilius. “Na een gedetailleerde analyse heeft de Europese Commissie acht nationale plannen goedgekeurd, goed voor 38 miljard euro, binnen het SAFE-instrument.”
Strategische doelen en Europese veiligheid
De missie van SAFE is volgens de commissie duidelijk: een weerbare Unie opbouwen door snelle integratie en collectieve aankoop van defensiematerieel. Dit vermindert de kosten voor lidstaten en verbetert de werking van grensoverschrijdende apparatuur.
Daarnaast wordt de ontwikkeling van de defensie-industrie gestimuleerd, wat moet bijdragen aan economische groei, innovatie en werkgelegenheid binnen de EU. De Europese Unie ziet defensieve samenwerking als een prioriteit voor haar veiligheid en strategische autonomie.
Finland’s vicevoorzitter van de Commissie voor Technologische Soevereiniteit, Veiligheid en Democratie, Henna Virkkunen, onderstreepte dat “de veiligheid van Europa de hoogste prioriteit van de Unie is”. Ze voegde toe dat de EU met SAFE niet geleidelijk, maar op snel tempo haar defensiecapaciteiten ontwikkelt, en dat we nu resultaten zien in plaats van louter mogelijkheden.
