Verjaardag en de situatie in het buitenland
Op 5 januari viert de voormalig koning Juan Carlos I zijn 88ste verjaardag. Sinds zijn verhuizing naar de Verenigde Arabische Emiraten in augustus 2020 leeft hij in ballingschap, zonder dat er een duidelijke verwachting is over een definitieve terugkeer naar Spanje. Zijn verblijf in het buitenland wordt beïnvloed door de controverse omtrent zijn memoires en de interviews waarin hij zijn nalatenschap versterkt.
Wens tot terugkeer en gevoelens over Spanje
In zijn autobiografie ‘Reconcilieert’, geschreven met de Franse auteur Laurence Debray, uit Juan Carlos I zijn verlangen om terug te keren naar Spanje. Hoewel hij zegt dat hij Spanje mist en graag terug zou willen keren zodra dat mogelijk is, erkent hij dat deze beslissing niet alleen van hem af hangt. Hij beschrijft de leegte die zijn vertrek heeft achtergelaten en de blijvende pijn van zijn afwezigheid.
Hij benadrukt dat hij een diepe verbondenheid met Spanje voelt, waar hij 49 jaar als koning regeerde. Toch ondervindt hij dat zijn bezoeken afhankelijk blijven van goedkeuring door het Koninklijk Huis, en dat hij het grootste deel van zijn familie ontbreekt vanwege de afstand en de beperkingen die hem worden opgelegd.
Markering van de dood en het einde van het leven
Op de vraag of hij plannen heeft voor zijn uitvaart, antwoordt Juan Carlos dat hij daar niet mee bezig is en dat niemand hem dat ooit heeft verteld. Hij spreekt over de mogelijkheid om in het Pantheon van de Koningen in het Escorial begraven te worden, de plek waar zijn vader in 1993 werd bijgezet. Omdat dat mausoleum vol is, stelt hij dat er ruimte moet zijn voor een nieuw graf. De Spaanse overheid zou hierover besluiten moeten nemen, maar momenteel lijkt er nog geen besluit te zijn gevallen, aldus de voormalige monarch.
Hij benadrukt dat de beslissing van de overheid afhankelijk is van budget en wil, en dat er nog geen concrete plannen bestaan. In zijn boek wijst hij bovendien op het belang van het behoud van de monarchie, die momenteel onder hevige kritiek staat vanuit bepaalde politieke partijen.
Steun voor Felipe VI en de reactie van Zarzuela
Juan Carlos verklaart dat hij alles zal doen om zijn zoon, koning Felipe VI, te ondersteunen in zijn rol. Hij vertrouwt erop dat Felipe en zijn dochter, prinses Leonor, op de juiste wijze de monarchie overnemen. Hij uit grote tevredenheid over de voorbereiding van Leonor en gelooft dat zij de opvolgster zal zijn.
In december publiceerde hij een video waarin hij voor het eerst sinds zijn abdicatie in juni 2014 rechtstreeks sprak tot het Spaanse volk. Hierin benadrukte hij de essentiële rol van de monarchie tijdens de Transitie en richtte hij zich tot jongeren en de toekomst van Spanje. Hij riep op tot steun voor Felipe VI en benadrukte dat Spanje zijn belangrijke positie in de wereld moet behouden.
Deze uitingen leidden tot een reactie vanuit Zarzuela, omdat men vond dat Juan Carlos te ver ging met zijn video. Het Koninklijk Huis vond dat het niet passend was in de huidige situatie en dat het niet nodig was om zo’n boodschap te sturen.
De relatie met Francisco Franco
Een van de meest omstreden aspecten van zijn memoires was de beschrijving van zijn relatie met de dictator Franco. Juan Carlos erkent dat hij koning werd dankzij Franco en sprak zijn waardering uit voor diens politieke inzicht. Hij geeft toe dat Franco hem de handen vrij liet om het proces van transitie te initiëren, en dat hij dat als zijn recht om te reformeren zag.
Hij heeft geen spijt van zijn handelen, hoewel hij in een interview in november 2022 op de Franse zender France 3 zei dat hij het anders zou aanpakken als hij de tijd kon terugdraaien. Hij stelt dat hij geen heilige is en betreurt dat zijn privéleven soms meer aandacht krijgt dan zijn werk als moderne en democratische koning.
Politieke en publieke reacties op zijn terugkeer
Na zijn eerste bezoek aan Spanje in mei 2022, sindsdien met een focus op Sanxenxo als voornaamste bestemming, nam de belangstelling voor zijn reizen af. Dit maakte dat er minder media-aandacht was voor hem, wat tot enige normalisatie leidde. Echter, zijn memoires en de recente politieke gebeurtenissen hebben de aandacht weer gevestigd op Juan Carlos, waardoor zijn wens om permanent terug te keren in het land in onzekerheid blijft.
De Spaanse premier Pedro Sánchez heeft recent verklaard dat de beslissing hierover bij Juan Carlos zelf ligt. Het Koninklijk Huis vindt dat het op dit moment niet gepast is om hierover te spreken, vooral gezien de controverse rond zijn recente uitingen en de kritische reacties daarop.
